شمس الدين حافظ
554
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
470 - « ساقى بيار باده » گفتا برون شدى به تماشاى ماهِ نو * از ماهِ ابروانِ مَنَت ، شرم باد ، رو عمريست تا دلت ز اسيرانِ زلف ماست * غافل ز حفظِ جانبِ يارانِ خود مشو مفروش عطرِ عقل به هندوى زلفِ ما * كانجا هزار نافهء مشكين به نيمجو تخمِ وفا و مهر درين كهنه كشتهزار * آنگه عيان شود كه رسَد موسمِ درو ساقى بيار باده كه رمزى بگويمت * از سرِّ اختران كهنسير و ماهِ نو شكلِ هلال هر سرِ مَه مىدهد نشان * از افسرِ سيامك و تركِ كلاه زَو حافظ جنابِ پيرِ مغان مأمن وفاست * درس حديثِ عشق بَر او خوان و زو شنو * توضيحات : ماه نو ( ديدن هلال ماه ) ماه ابروان ( هلال ابروان يار ) شرم ( حيا ) رو ( دور شو ) دلت ( دل تو ) اسير ( گرفتار - عاشق ) غافل ز حفظ . . . ( تو نيز از رعايت و حفظ حق يارانت غافل مشو و كوتاهى مكن ) معنى بيت ( 3 ) ( زلف ما بسيار معطر و خوشبوست و تو تظاهر به داشتن عقل مكن زيرا در برابر موى مشكين ما هزار آهوى ختن به نيمجو هم ارزشى ندارد ) معنى بيت ( 4 ) ( بذر مهر و وفا و ثمرهء محبت در اين دنياى كهن زمانى محصولش آشكار مىشود كه هنگام درو و زمان كوچ از اين جهان فرارسد - الدنيا مزرعهء الآخره ) رمز بگويم ( آگاهت كنم ، اسرارش را فاش كنم ) از سرّ اختران كهن . . . ( از راز ماه كه گاهى به شكل هلالى و زمانى بدر و تمام است آگاهت كنم كه اين ستارگان فلكى شاهد چه حوادثى در زمين و آسمان هستند ) معنى بيت ( 6 ) ( شكل ماه نو در آغاز هر ماه از تاج سيامك فرزند كيومرث و از شكاف كلاه « ژو - گو » پسر طهماسب خبر مىدهد كه نه تاج مىماند نه كلاه ) معنى بيت ( 7 ) ( اى حافظ ، آستان پير مغان ، پناهگاه مهر و وفاست ، درس و داستان عشق و دلدادگى را نزد مرشد بخوان و سخن او را به كار گير ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - سرشت شما چنان است كه از هر ناراحتى به شدت اظهار دلتنگى و از هر خوشى بيش از اندازه اظهار شادمانى مىكنيد ، به همين جهت هيچچيز و هيچ كجا شما را راضى و قانع نمىسازد ، درحالىكه اين دنيا سراسر اندوه و شادى است و خوش به حال كسى كه دم را غنيمت بداند . 2 - مسألهاى كه انديشه و ذهن شما را مشغول كرده است نياز به زمان و موقعيت مناسبترى دارد پس عجله نداشته باشيد بلكه از روى حوصله و دقت توأم با آگاهى و سرعت عمل اقدام كنيد و از استاد و راهنمايى كمك بگيريد . 3 - به يكى از مشاهد متبركه برويد و نياز خود را با خداوند در ميان بگذاريد و نذرى كنيد كه گشايش بسيار است . 4 - حافظ زمان حال شما را در بيت اول مىفرمايد : ( اى جانان ، براى تماشا و ديدار هلال ماه نو بيرون آمدى ، از هلال ابروان من شرم كن و پى كار خود برو و از كنار من دور باش ) فرزندم چه كردى كه چنين دچار اعتراض شدى ؟ ! 5 - مسافرت مفيد است زيرا مسافرتى موفقيتآميز در پيش داريد ، خريدوفروش تفاوتى ندارد ، بيمار وضعش به همين صورت باقى مىماند ، قرض داده مىشود و تغيير مكان با تأنى انجام مىگيرد و مسافر فعلا مشغول كار خود مىباشد . 6 - فرزندم ، خداوند مخالف سه چيز است ، پرگويى ، پرخوابى و پرخورى و شفاعت سه گروه پذيرفته مىشود ، پيغمبران ، علما ، شهيدان . پس براى موفقيت و كاميابى با آنان باش . 7 - از سر و صداهاى او ترسى نداشته باشيد ، وى مانند خرگوش مىدود و مانند آهو عمل مىكند و مانند زنبور نيش مىزند ، پس شما نبايد از ميدان بدر رويد ، چون بيش از آنچه شما فكر مىكنيد وى محتاط و ترسو است ، پس نترسيد و اقدام كنيد زيرا آينده در دستان انسانهاى عاقل است .